ހުޅުމާލެ ފޭސް 3 އާއި ގިރާވަރުފަޅު އަދި ތިލަފުށީގެ ބިން ހިއްކުމުގެ މަސައްކަތް ކުރި ކެޕިޓަލް މެރިން އެންޑް ސިވިލް ކޮންސްޓްރަކްޝަން (ސީއެމްސީ) އަށް ސެޓްލްމަންޓް އެއްބަސްވުމެއްގެ ދަށުން 1.76 ބިލިއަން ރުފިޔާ ދެއްކުމަށް މޯލްޑިވްސް އެއާޕޯޓްސް ކޮމްޕެނީ (އެމްއޭސީއެލް) އިން އެއްބަސްވެފައިވާ ކަން އޮޑިޓާ ޖެނެރަލް އޮފީހުގެ ރިޕޯޓުތަކުން ހާމަވެއްޖެ އެވެ.

މިއީ ސަރުކާރާއި ހައުސިން ޑިވެލޮޕްމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން (އެޗްޑީސީ) އަދި މޯލްޑިވްސް ފަންޑް މެނޭޖުމަންޓް ކޯޕަރޭޝަން (އެމްއެފްއެމްސީ) އިން ސިއްރިއްޔާތުގައި ކުރިއަށް ގެންދިޔަ މުއާމަލާތްތަކެކެވެ. ރާއްޖޭގެ މައި ވައިގެ ބަނދަރު ހިންގާ ކުންފުނިން މި މަޝްރޫއުތަކާ ހަވާލުވި ގޮތުގެ ތަފުސީލެއް ރަސްމީ އިދާރާއަކުން ކުރިން ހާމަކޮށްފައެއް ނުވެ އެވެ.

އޮޑިޓާ ޖެނެރަލް އޮފީހުން އާންމުކުރި އެމްއޭސީއެލް އާއި އެ ކުންފުނީގެ ސަބްސިޑަރީތަކުގެ މާލީ އޮޑިޓުތަކުން މި މުއާމަލާތުގެ ތަފުސީލު ވަނީ ސާފުވެފަ އެވެ. އެމްއޭސީއެލްއިން މި ފައިސާ ދޭން އެއްބަސްވީ އެ ކުންފުނީގެ ސަބްސިޑަރީ، މެރިން އެންޑް އިންޓަގްރޭޓަޑް އިންފްރާސްޓްރަކްޗާ ޑިވެލޮޕްމަންޓް (އެމްއައިއައިޑީ) މެދުވެރިކޮށެވެ.

މިދިޔަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހު ސީއެމްސީން ބުނީ ފައިސާ ނުލިބޭތީ ބިން ހިއްކުމުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓާލާފައިވާ ކަމަށެވެ. އޭގެ ދެ މަސް ފަހުން، ސެޕްޓެމްބަރު 18 ގައި އެމްއައިއައިޑީ އުފެއްދި އެވެ. މިދިޔަ އަހަރުގެ އޮކްޓޫބަރު 7 ގައި ވެވުނު އިލްތިޒާމްތައް ބަދަލުކުރުމުގެ އިގުރާރުގެ ދަށުން، ސީއެމްސީގެ ކުރީގެ ޒިންމާތަކާއި މަސައްކަތްތައް އެމްއައިއައިޑީއަށް ބަދަލުކުރި އެވެ.

އޮޑިޓު ރިޕޯޓުގައި މި މުއާމަލާތް ސިފަކޮށްފައި ވަނީ ހަދަމުންދާ އެސެޓެއް ގަތުމުގެ މުއާމަލާތެއްގެ ގޮތުގަ އެވެ. މަޝްރޫއުތަކަށް އެއްބަސްވި އަގުގެ ތެރެއިން މިދިޔަ އަހަރުގެ ނިޔަލަށް 323.8 މިލިއަން ރުފިޔާ ވަނީ ދައްކާފަ އެވެ. ބާކީ އޮތް 1.43 ބިލިއަން ރުފިޔާ ދައްކަން ޖެހެނީ މި ހިނގާ އަހަރުގެ ތެރޭގަ އެވެ.

މި މުއާމަލާތުގެ ސަބަބުން 2023 ގައި ހެދި އަސްލު އެއްބަސްވުންތަކުގެ އޮނިގަނޑު ވަނީ މުޅިން ބަދަލުވެފަ އެވެ. އޭރު ސީއެމްސީއަށް ދޭން ނިންމީ ބިމާއި ތަރައްގީގެ ހައްގުތަކެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު ސީއެމްސީއަށް ފައިސާ ދައްކަން ޖެހޭއިރު، ބިންތައް ލިބެނީ އެމްއޭސީއެލްގެ ސަބްސިޑަރީ އެމްއައިއައިޑީއަށެވެ.

އެއްބަސްވުން ބަދަލުވިޔަސް، ސަބްކޮންޓްރެކްޓަރެއްގެ ގޮތުން ބިން ހިއްކުމުގެ އަމަލީ މަސައްކަތް ކުރަނީ ސީއެމްސީންނެވެ. މިގޮތުން މިދިޔަ އަހަރު ކުރި މަސައްކަތަށް އެމްއައިއައިޑީން 123.6 މިލިއަން ރުފިޔާ ދެއްކި އެވެ. އަދި ސީއެމްސީގެ ޑްރެޖަރުތަކަށް 37.3 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ތެޔޮ ސްޓޭޓް ޓްރޭޑިން އޯގަނައިޒޭޝަން (އެސްޓީއޯ) އިން ދަރަންޏަށް ނަގައިދިނީ ވެސް އެމްއައިއައިޑީންނެވެ.

އޮޑިޓުގައިވާ ގޮތުން، ސައިޑް ލެޓާއެއްގެ ދަށުން ތެލުގެ ހަރަދު އުނިކުރަނީ ސީއެމްސީއަށް ދައްކަން ޖެހޭ ފައިސާއިންނެވެ. ނަމަވެސް 1.76 ބިލިއަން ރުފިޔާ މަޝްރޫއުތަކަށް ބަހާލާފައިވާ ގޮތެއް އޮޑިޓުން ނޭނގެ އެވެ. އަދި މި ފައިސާ ދެނީ ސީދާ ސީއެމްސީއަށް ކަމެއް ނުނީ އެޗްޑީސީ މެދުވެރިކޮށް ކަމެއް ވެސް ސާފެއް ނޫނެވެ.

ހައުސިން، ލޭންޑް އެންޑް އާބަން ޑިވެލޮޕްމަންޓް މިނިސްޓަރު އަބްދުﷲ މުއްތަލިބު މިދިޔަ އަހަރުގެ ޖުލައި 14 ގައި ވިދާޅުވީ، ސީއެމްސީއަށް ބަދަލެއް ނުދީ އެއްބަސްވުން ބާތިލުކުރަން މަސައްކަތް ކުރައްވާ ކަމަށެވެ. ގިރާވަރުފަޅުގެ މަސައްކަތަށް 35 މިލިއަން ޑޮލަރު ދީފައިވާ ކަމަށާއި، ނަމަވެސް ކުރީ 20 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ މަސައްކަތް ކަމަށް އޭނާ ވިދާޅުވި އެވެ. ނަމަވެސް އޮޑިޓުން ފެންނަ ސެޓްލްމަންޓް އެއްބަސްވުމާއި މިނިސްޓަރުގެ ވާހަކަފުޅާ ދިމަލެއް ނުވެ އެވެ.

އާ އެއްބަސްވުމުގެ ދަށުން ކުރިން ދެއްކި 35 މިލިއަން ޑޮލަރާއި، ހުޅުމާލެ ފޭސް 3 ގެ އެޑްވާންސްގެ ގޮތުގައި ދިން 20 މިލިއަން ޑޮލަރު ކަނޑާ ކަމެއް އޮޑިޓު ލިޔެކިޔުންތަކުން ނޭނގެ އެވެ.

މި މަޝްރޫއުތަކާ ހަވާލުވި އަހަރު، އެމްއޭސީއެލްއިން ހުޅުލޭގެ ބިމާއި ރަންވޭގެ ލީސް ހައްގު ރަހުނުކޮށްގެން 1.26 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ ލޯނު ނެގި އެވެ. އަދި ދައުލަތުގެ ސެކިއުރިޓީތައް ރަހުނުކޮށްގެން 15 މިލިއަން ޑޮލަރުގެ ލޯނެއް ވެސް އެ ކުންފުނިން ނެގި އެވެ.

މިއާއެކު 2025 ނިމުނުއިރު އެމްއޭސީއެލްގެ ޖުމްލަ ދަރަނި ވަނީ 16.64 ބިލިއަން ރުފިޔާއަށް އަރާފަ އެވެ. މިއީ އަހަރެއްގެ ތެރޭގައި 3.2 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ އިތުރުވުމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ގިރާވަރުފަޅުގެ މަސައްކަތަށް ސަރުކާރުން މި އަހަރު އެމްއޭސީއެލްއަށް 650.7 މިލިއަން ރުފިޔާގެ ލޯނެއް ދީފައިވާ ކަން ބަޖެޓު ލިޔެކިޔުންތަކުން ދައްކަ އެވެ.

އެމްއޭސީއެލްގެ ދަރަނި އިތުރުވި ނަމަވެސް، މި މުއާމަލާތުން އެ ކުންފުންޏަށް ސީދާ ފައިސާއެއް ނުލިބެ އެވެ. އެ ކުންފުންޏަށް ލިބެނީ އެޗްޑީސީ އާއި އެމްއެފްއެމްސީން ދޭ ބިމެވެ. ނަމަވެސް ލިބޭ ބިމުގެ ސައިޒާއި ތަނާއި ލިބޭނެ ތާރީހެއް އޮޑިޓު ރިޕޯޓުތަކުގައި ބުނެދީފައެއް ނެތެވެ.