ކޮންގޯ އަދި ޔުގެންޑާގައި ފެތުރެމުންދާ އެބޯލާ ބަލިމަޑުކަމަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ސިއްހީ ކުއްލި ނުރައްކަލުގެ ހާލަތެއް ކަމަށް ދުނިޔޭގެ ސިއްހަތު ޖަމްއިއްޔާ (ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯ) އިން ކަނޑައަޅައިފި އެވެ.

ޑިމޮކްރެޓިކް ރިޕަބްލިކް އޮފް ކޮންގޯ އާއި ޔުގެންޑާގައި 'ބަންޑިބުގްޔޯ' ވައިރަހުގެ ސަބަބުން ފެތުރެމުންދާ މި ބަލިމަޑުކަމަކީ ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގައި ސަމާލުކަންދޭންޖެހޭ ސިއްހީ ކުއްލި ނުރައްކަލެއްގެ ގޮތުގައި ޑަބްލިއު.އެޗް.އޯ އިން އާދީއްތަ ދުވަހު ވަނީ އިއުލާނުކޮށްފަ އެވެ. ނަމަވެސް، މި ހާލަތަކީ މުޅި ދުނިޔެއަށް ފެތުރޭ ވަބާއެއް (ޕެންޑެމިކް) ކަމަށް ބެލެވޭ މިންގަނޑުތަކަށް ފެތޭ ހާލަތެއް ނޫން ކަމަށްވެސް އެ ޖަމްއިއްޔާއިން ބުނެފައިވެއެވެ.

ކޮންގޯގެ އިރުމަތީ އިޓޫރީ ޕްރޮވިންސުން ފެނުނު މި ބަލިމަޑުކަމުގައި މިހާތަނަށް މަދުވެގެން 80 މީހުން މަރުވެފައިވާ ކަމަށް ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ރިޕޯޓުކޮށްފައިވެއެވެ. ސިއްހީ މާހިރުން ދަނީ ބަލި އިތުރަށް ފެތުރުން ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި، ބަލިޖެހިފައިވާ މީހުން ދެނެގަތުމަށާއި އެމީހުންނާ ދިމާވި މީހުން ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ.

ކޮންގޯގެ ހެލްތު މިނިސްޓަރު ސަމިއުލް ރޮޖާ ކަމްބާ ހާމަކުރެއްވި ގޮތުގައި، ލެބޯޓްރީ ޓެސްޓުތަކުން މިހާތަނަށް އަށް މީހަކަށް ބަލިޖެހިފައިވާކަން ކަށަވަރުވެފައިވާއިރު، އޭގެ ތެރެއިން ހަތަރު މީހަކު ވަނީ މަރުވެފަ އެވެ. މި ބަލިމަޑުކަން ފެތުރެން މެދުވެރިވީ 'ބަންޑިބުގްޔޯ' ވައިރަހުގެ ސަބަބުންކަން ޓެސްޓުތަކުން ދައްކަ އެވެ. މިއީ 1976 ވަނަ އަހަރު ކޮންގޯއިން އެންމެ ފުރަތަމަ އެބޯލާ ފެނުނު ފަހުން އެ ގައުމުގައި މި ބަލިމަޑުކަން ފެތުރުނު 17 ވަނަ ފަހަރެވެ.

އެބޯލާއަކީ ހަށިގަނޑުން ބޭރުވާ ފުލުއިޑްގެ (ހޮޑު، ލޭ ނުވަތަ ދަރިފަނި ފަދަ ތަކެތި) ޒަރީއާއިން ވަރަށް ފަސޭހައިން ފެތުރޭ، ނުރައްކާތެރި ބައްޔެކެވެ. މި ބަލި ޖެހުމުން މަރުވުމުގެ ފުރުސަތު ވަރަށް ބޮޑެވެ. މިފަހަރުގެ ބަލިމަޑުކަން އެންމެ ފުރަތަމަ ފެށުނީ އޭޕްރިލް މަހުގެ 24 ވަނަ ދުވަހު ބޫނިއާގެ ހޮސްޕިޓަލެއްގައި މަރުވި ނަރުހެއްގެ ކިބައިން ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.

ޔުގެންޑާއަށް ބަލި ފެތުރުން

ކޮންގޯއިން ޔުގެންޑާއަށް މި ބަލި އެތެރެވިކަން މިދިޔަ ހުކުރު ދުވަހު ވަނީ ކަށަވަރުވެފަ އެވެ. އެ ގައުމުގެ ވެރިރަށް ކަމްޕާލާގެ ކިބޫލީ މުސްލިމް ހޮސްޕިޓަލުގައި ފަރުވާދެމުންދިޔަ މީހަކު މެއި 14 ގައި ވަނީ މި ބަލީގައި މަރުވެފަ އެވެ. އެފްރިކާ ސެންޓާސް ފޯ ޑިޒީޒް ކޮންޓްރޯލް އެންޑް ޕްރިވެންޝަނުން ބުނެފައިވަނީ، ބަލި ފެތުރެމުންދާ ސަރަހައްދުތަކަކީ ޔުގެންޑާ އަދި ދެކުނު ސޫދާނާ ކައިރި ސަރަހައްދުތަކަކަށް ވާތީ، ބަލި އިތުރަށް ފެތުރުމުގެ ބިރު އެބައޮތް ކަމަށެވެ.

ޔުގެންޑާގެ އަވަށްޓެރި ކެންޔާއިން ބުނެފައިވަނީ، ސަރަހައްދީ ދަތުރުފަތުރުގެ ސަބަބުން އެ ގައުމަށް ބަލި އެތެރެވުމުގެ ނުރައްކާ އޮތީ މެދުމިނެއްގައި ކަމަށެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ރައްކާތެރިކަމުގެ ފިޔަވަޅެއްގެ ގޮތުން އެ ގައުމުން ވަނީ ހާއްސަ ޓީމެއް އެކުލަވާލައި، ބޯޑަރުތަކުގެ ސާވޭލަންސް ވަރުގަދަކޮށްފަ އެވެ.

މަސައްކަތަށް ހުރި ހުރަސްތައް

ކޮންގޯއަކީ އެބޯލާ ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ ތަޖުރިބާ ހުރި ގައުމެއް ނަމަވެސް، ބަލި ފެތުރޭ ސަރަހައްދުތަކަށް ބޭނުންވާ ތަކެއްޗާއި މާހިރުން ފޮނުވުމުގައި ގިނަ ގޮންޖެހުންތަކެއް ކުރިމަތިވެއެވެ. އެ ގައުމުގެ ބޮޑުމިނާއި، ދަތުރުފަތުރުގެ އުނދަގޫތަކުގެ އިތުރުން، ބައެއް ސަރަހައްދުތަކުގައި ހިނގަމުންދާ ދާހިލީ ހަމަނުޖެހުންތަކުގެ ސަބަބުން ސިއްހީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް ވަނީ ކުރިމަތިވެފަ އެވެ.

ކޮންގޯގެ ސިއްހީ ވަޒީރު ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، މިހާތަނަށް ޓެސްޓު ކުރެވުނީ އެންމެ 13 ލޭގެ ސާމްޕަލެވެ. އޭގެ ތެރެއިން 8 ސާމްޕަލް ޕޮޒިޓިވްވެފައިވާއިރު، ބާކީ ހުރި ސާމްޕަލްތައް ޓެސްޓު ކުރެވޭވަރަށް ލޭ ނެތުމުގެ ސަބަބުން ތަހުލީލު ކުރެވޭ ގޮތް ވަނީ ނުވެފަ އެވެ. އެ ސަރަހައްދުގެ އާންމުން ދަނީ މި ބަލިމަޑުކަން ކޮންޓްރޯލް ކުރުމަށް ސަރުކާރުން ހަރުދަނާ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމަށް ގޮވާލަމުންނެވެ.